lau 17.sep 2016 08:00
Ašsendir pistlar
Pistill: Pistlar į Fótbolta.net eru višhorf höfundar og žurfa ekki endilega aš endurspegla višhorf vefsins eša ritstjórnar hans.
Žaš er ekki nóg aš vera góšur ķ fótbolta
Auknar setur og įlag ķ ķžróttum kallar į nżja hugsun ķ lķkamsžjįlfun unglinga
Ašsendir pistlar
Ašsendir pistlar
Śtsnśinn leggur eykur įlag innan į hné og į hnéskel.
Śtsnśinn leggur eykur įlag innan į hné og į hnéskel.
Mynd: Ašsend
Kešjuverkun vegna veikleika ķ mjöšm eša ökkla og aukiš įlag į hné og fót. Góš hreyfistjórn lętur hné miša yfir tęr.
Kešjuverkun vegna veikleika ķ mjöšm eša ökkla og aukiš įlag į hné og fót. Góš hreyfistjórn lętur hné miša yfir tęr.
Mynd: Ašsend
- Stefįn Ólafsson sjśkražjįlfari MSc skrifar ķ tilefni af alžjóšadegi Sjśkražjįlfunar ķ sķšustu viku.

Oft skżra žjįlfarar slakt gengi, meš miklum meišslum. Mįliš er hins vegar žaš aš žeir sem nota undirbśningstķmabilin rétt og hafa góšan hreyfigrunn ķ lišleika og styrk eru sķšur lķklegir aš verša fyrir meišslum. Meš öšrum oršum, enginn er „óheppinn meš meišsli“, heldur skammta menn sér sjįlfir sķna heppni, meš žvķ aš sinna lķkamsžjįlfun og endurheimt į réttan hįtt.

Žaš er til lķtils aš vera góšur meš boltann ef lķkamlegur hreyfigrunnur er veikur. Žaš žurfa aš vera rétt hlutföll milli klukkutķma ķ ķžróttinni, og žess tķma sem fer ķ aš višhalda og auka lišleika og styrk ķ fullum hreyfiferlum, įsamt žvķ aš nota réttar ašferšir til aš jafna sig milli ęfinga. Žar sem lķkaminn er ein hreyfikešja, žś getur rangstarfsemi į einum staš haft „domino-įhrif“ į fleiri og ein lišamót og vöšva, sem skżrir aš oft eru žaš sömu leikmennirnir, sem eru mest meiddir.

Greinarhöfundar gerši nżveriš rannsókn į ungum knattspyrnumönnum viš Hįskólann ķ Dundee ķ Skotlandi. Var męldur lišleiki og styrkhlutföll kringum mjašmir įsamt lķfaflfręši fótarins sem stašiš er į viš spyrnur. Kom mešal annars fram aš leikmenn žróušu snemma tap į mjašmališleika og 13 įra leikmenn höfšu of veika rassvöšva, mišaš viš žaš įlag sem aš lenda į öšrum fęti, krefst af žeim. Žaš er stašreynd aš mjašmažjįlfun fyrir styrk og snśnings lišleika er of lķtil, žvķ žörf er į virkjunaržjįlfun fyrir žetta lykilsvęši, sem er ķ tilvistarkreppu vegna allt of mikilla seta ķ dag, žar sem tölvan er einn versti óvinur ķžróttaunglinga.

Ķ rannsókninni kom fram aš spyrnum fylgir mikill framhalli og snśningur į mjašmagrind sem stašfestir aš mišjužjįlfun knattspyrnumanna į aš miša aš žvķ aš minnka žessa įlagskrafta nešan frį, ž.a „venjulegar magaęfingar“ eru ekki žaš sem sį sem sparkar žarf. Žaš högg sem lķkami leikmanns veršur fyrir viš spyrnur var 2-3 sinnum lķkamsžyngd og bremsukraftar miklir, sem segir aš unglingar žurfa aš vera mjög sterkir ķ öllum vöšvum ķ fętinum eigi žeir aš geta dempaš žessa įlagskrafta įn žess aš žróa meišsli.

Ef ekki eru geršar sérhęfšar ęfingar til aš styrkja dempunargetu framanlęrisvöšva žį er aukiš įlag į sinar og vaxtarkjarna viš hnéskel og į rennsli hnéskeljar getur brenglast. Hins ef aftari kešjan ž.e kįlfa, lęri og rass eru illa žjįlfuš, žį eykst m.a hętta į aftanlęrismeišslum og įverkum į fremra krossbandi.

Flest ķžróttameišsl eru sérhęfš vandamįl sem krefjast sérhęfšra ęfinga til aš styrkja bandvef og bęta lķkamsstöšu og hreyfistjórn. Rassęfingar eru lķklega mikilvęgust ęfingar sem ķžróttamenn geta gert žvķ sterkir rassvöšvar hafa kešjuįhrif bęši til aš gefa mjóbaki og lišum ķ nešri śtlimum stušning og vinna gegn neikvęšum afleišingum setu. Rannsókn greinarhöfundar sżnd einmitt aš yngri leikmenn voru meš hlutfallslega minni styrk ķ hlišlęgum rassvöšvum en ķ innanlęrisvöšvum og hnén žeirra fengu į sig meiri snśningskrafta en hjį eldri leikmönnum viš spyrnur. Of oft verša knattspyrnmenn śtskeifir sem margfaldar įlag į hné og beinhimnu sem er bęši afleišing ķžróttarinnar og styttinga kįlfavöšva (Mynd 1).

Styttingar kįlfavöšva valda skertri kreppuhreyfingu ķ ökkla og veldur aukinn hreyfingu į il innanvert sem hefur mjög slęm kešjuįhrif į hįsinar, beinhimnu, hné og mjašmir. Sś blanda aš hafa stķfa kįlfa og ökkla į sama tķma og žaš eru styttingar kringum lęri og mjašmir įsamt skertum styrk rassvöšva er grunnorsök stęrsta hluta įlagsmeišsla unglinga og fulloršinna. Nżleg rannsókn sżndi aš žeir sem stundušu styrktaržjįlfun meiddust um minna en žrišjung og žróušu helmingi sķšur įlagsmeišsl mišaš viš žį er ekki stundušu styrktaržjįlfun (Lauersen et al: BJSM 2014).

Skert ökklakreppa er afar algeng hjį unglingum og veldur m.a žvķ aš il leitar nišur, hné inn, framhalli į bol viš hnébeygjur. Įhrif į göngu eru t.d yfirrétta į hné sem getur leitt til krossbandameišsla žegar lent er į öšrum fęti. Žeir sama hafa styttri kįlfa hafa einnig skert jafnvęgi į öšrum fęti og eru lķklegri aš snśa sig um ökkla og aš fį verki frį hęl og il. Skertur lišleiki ķ ökkla hefur sżnt sig aš vera žįttur sem allir meš verki frį hnéskeljarsin eiga sameiginlegt.

Ķ dag eru unglingar aš nota takkaskó į gervigrasi, aš fyrirmynd eldri leikmanna. Margir fótboltaskór eru einkum ętlašir venjulegu grasi, og žvķ lengri sem takkarnir eru žvķ verr eru žeir fyrir gevigras, og auka meišslahęttu einkum hjį žeim sem eru aš vaxa og hjį stślkum, sem eru lķklegri til aš hafa hreyfiveikleika er auka į meišslahęttu (mynd 2).

Žaš aš geta gert hnébeygjur og stigęfingar rétt er ein mikilvęgast hreyfing ķ daglegu lķfi og ęfingum og er grunnur flestra ķžrótta hreyfinga og lendinga. Slķkar ęfingar er gott aš gera berfętt, sem gerir meiri kröfu um lišleika, auk žess aš leikmašur fęr tilfinningu fyrir stöšu į fęti og virkjun djśpvöšva ķ fętinum.

Ķžróttamašur meš stirša ökkla mun bęta žaš upp annarstašar meš auknu įlagi og skertum hreyfigęšum. Žar sem lķkaminn velur svokallaša leiš minnstu mótstöšu, veršur aukin hreyfing į öšrum lišamótum og meišslahętta margfaldast og žvķ eru margvķsleg hnémeišsl tengd viš skert hreyfingu ķ ökkla og mjöšm. Hinn aukni innsnśningur į mišfęti sem fylgir ökklastiršleika eykur m.a įlag į iljahimnu, beinhimnu og hįsin.

Krossbandameišsl eru oftast meišsl įn snertingar og algengustu įverkamunstrin ķ knattspyrnu eru tengd aš nį jafnvęgi eftir spyrnur og aš pressa andstęšsing įsamt lendingum eftir skalla (Walden et al: BJSM, 2015). Segir žaš mikiš um hve žjįlfun į öšrum fęti meš įherslu į jafnvęgi og stjórn į mjašmagrind og mišju lķkamans viš fótavinnu og stefnubreytingar, skiptir miklu mįli, įsamt žvķ aš lęra aš lenda eftir hopp. Greinarhöfundur gerši rannsókn fyrir nokkrum įrum žar sem 2 og meistaraflokkur ęfši eftir „vķsindalegum“ forvarnarašferšum og tókst aš koma ķ veg fyrir alvarleg hnémeišsl įriš į eftir, en venja er aš 1-2 ķ hverjum flokki meišist į hné.

Sżnt hefur veriš fram į aš ķžróttamenn sem sofa meira en 8 klst. į nóttu meišast 1.7 sinnum sķšur, en žeir sem sofa minna (Milewski; J Pediatr Orthop 2014). Einng mį nefna aš skjįglįp 2 tķmum fyrir svefn, getur dregiš śr virkni Melatonins um allt aš 22% og žannig haft neikvęš įhrif į svefn (Figueiro et al: Applied Ergonomics 2012), sem er mikilvęgasta endurheimtin, einkum fyrir unga ķžróttamenn. Ašrir lykilžęttir ķ endurheimt eru sjįlfsnudd meš rśllum og boltum, teygjur og gęši ķ upphitun og nišurkęlingu eftir ęfingar. Nišurstaša śr žessum vangaveltum er aš endurskoša žurfi styrktaržjįlfun og lišleikažjįlfun ķ ķžróttum unglinga, auk žess sem leikfimikennsla žarf aš hafa ķ huga hvernig nśtķmalķf unglinga, einkennist af miklum setum samfara of mikilli sérhęfingu į yngri įrum.

Į youtube sķšu Eflingar sjśkražjįlfunar og undir Stefįn Ólafsson mį finna ęfingar fyrir ķžróttaunglinginn.
Athugasemdir
Nżjustu fréttirnar
banner
banner
banner
Ašsendir pistlar
Ašsendir pistlar | fim 30. nóvember 14:00
Elvar Geir Magnśsson
Elvar Geir Magnśsson | mįn 13. nóvember 18:00
Elvar Geir Magnśsson
Elvar Geir Magnśsson | fös 10. nóvember 16:30
Ašsendir pistlar
Ašsendir pistlar | fim 09. nóvember 17:00
Elvar Geir Magnśsson
Elvar Geir Magnśsson | miš 08. nóvember 20:40
Žóršur Mįr Sigfśsson
Žóršur Mįr Sigfśsson | miš 25. október 13:25
Björn Berg Gunnarsson
Björn Berg Gunnarsson | žri 10. október 13:30
Valur Pįll Eirķksson
Valur Pįll Eirķksson | fim 07. september 15:00
No matches